«حجاب» شخصی و انتخابی نیست!

مسئله حجاب در جامعه ایران اسلامی یکی از پرچالش‌ترین موضوعاتی است که در دوران پس از انقلاب با آن مواجه بوده‌ایم و به رغم آنکه این مسئله مطالبه‌ای عمومی بود، اما در طول بیش از ۴۰ سالی که از انقلاب می‌گذرد، همواره شاهد تلاش‌های بیگانگان و نظام لیبرالی غرب برای تغییر نظام باور‌های زنان و دختران کشورمان و برداشتن تاج بندگی از سر زنان و دختران ایرانی هستیم. این در حالی است که حجاب در نگاه نخست واجبی شرعی و حکمی فقهی است. با وجود این طی سال‌های پس از انقلاب مواجهه دنیای غرب با این موضوع فقهی و شرعی به شدت سیاسی شده است؛ نکته‌ای که در دیدار اخیر رهبر معظم انقلاب هم به آن اشاره داشتند و مسئله حجاب را علاوه بر موضوعی شرعی، امری سیاسی دانستند و تأکید کردند: «در مسئله پوشش، حجاب، محدودیتی شرعی و قانونی است نه محدودیتی دولتی و کشف حجاب نیز هم حرام شرعی است هم حرام سیاسی.» 

هر چقدر هم که درباره دنیای زنانه و دغدغه‌های آن صحبت شده باشد، این موضوع همچنان تازگی دارد و مسائل نهان و ناگفته بسیاری را برملا می‌کند. کتاب بانو، نوشته بهناز شاهنده، داستان‌نویس معاصر است. این کتاب با زندگی روزمره و وقایعی آغاز می‌شود که راوی قصه (مریم) تجربه می‌کند.

بی‌تردید حجاب یکی از بارزترین نماد‌های یک جامعه اسلامی است. یک زن با نوع پوشش خود در یک نگاه ایدئولوژی، جهان‌بینی و سبک زندگی‌اش را معرفی می‌کند. شاید همین مسئله هم کلیدی‌ترین موضوعی است که حجاب را در جامعه ما به یک چالش تبدیل کرده و مسئله حجاب و نوع پوشش به پربسامدترین موضوع در هجمه‌های دنیای غرب علیه جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده و یکی از محوری‌ترین برنامه‌ها در طرح‌های براندازانه علیه کشورمان است که برای اجرایی شدن آن میلیارد‌ها دلار هزینه می‌شود.

روز‌های پایانی سال گذشته لایحه پیشگیری از آسیب‌دیدگی زنان و ارتقای امنیت آنان در برابر سوءرفتار در دستور کار مجلس قرار گرفت؛ لایحه‌ای که پیشینه آن به بیش از یک دهه قبل بازمی‌گردد و نخستین بار با تأکید مقام معظم رهبری بر تدوین قانونی برای حمایت از زنان در برابر خشونت شکل گرفت.

باید دانست در موضوع نحوه تقسیم ترکه و ارث میان ورثه نکات مهم زیادی وجود دارد. از جمله در مورد ارث زوجین، علاوه بر اینکه زن از شوهر ارث می‌برد، همچنین مرد نیز از همسر خود ارث خواهد برد، اما سهم‌الارث از همسر مشروط به عقد ازدواج دائمی میان آنان است. به عبارت روشن‌تر در عقد موقت موضوع ارث منتفی است.

انقلاب اسلامی ایران توانست الگوی تازه‌ای از زن را به دنیا معرفی کند. زنان ایرانی پس از انقلاب در سایه امنیت ایجادشده به واسطه اجرای قوانین اسلامی در جامعه توانستند با خیال آسوده به محیط‌های اجتماعی وارد شوند و به تحصیل و فعالیت‌های اجتماعی بپردازند. این در حالی است که در دوران پیش از انقلاب حضور اجتماعی زنان بسیار کمرنگ بود چراکه بسیاری از خانواده‌ها جامعه را برای حضور دختران‌شان چه در حوزه تحصیل، چه در حوزه کار و فعالیت‌های اجتماعی مناسب نمی‌دیدند و این مسئله مانع از آن می‌شد که زنان و دختران بتوانند در جامعه حضوری فعال داشته باشند. 

هشتم مارس یا «روز جهانی زن» یکی از تراژیک‌ترین مصادیق تاریخ مبارزات زنان غربی برای به دست آوردن حداقل‌های حق و حقوق‌شان است. ماجرای این روز از یک اعتراض آغاز می‌شود؛ اعتراض زنان کارگر کارخانه نساجی در نیویورک برای دریافت دستمزد برابر با مردان در ازای کار برابری که انجام می‌دهند!

 واکنش زنان و دختران محجبه‌ای که از زیر آوار‌های زلزله ترکیه و سوریه بیرون کشیده می‌شدند، موضوعی است که از منظر جامعه‌شناختی قابل بحث و بررسی است. زنان و دخترانی که حتی در زیر آوار هم پوششی کامل دارند یا مادری که بدون حجاب راضی نمی‌شود از زیر آوار بیرون بیاید یا دختر بچه‌ای سوری که وقتی از زیر آوار بیرون کشیده می‌شود، بابت نماز‌هایی که از او فوت شده اشک می‌ریزد. هیچ کدام از این زنان و دختران در شرایطی نیستند که بخواهند به دینداری تظاهر کنند و به خصوص در کشور لائیکی همچون ترکیه تظاهر به دینداری ارزش محسوب نمی‌شود! پس این ماجرا بخشی به زمینه‌های فطری انسان بازمی‌گردد و بخشی دیگر نیازمند واکاوی‌های انسان‌شناختی، جامعه‌شناختی و مردم‌شناختی است. با دکتر سیدامیرعباس عبداللهی، جامعه‌شناس و مدرس دانشگاه همکلام می‌شویم تا این پدیده را از منظر جامعه‌شناختی بررسی کنیم. 

تصور کن ساعت‌ها زیر آوار باشی و کم‌کم بارقه‌های امید به نجات از چنین شرایطی در درون وجودت رو به خاموشی بگذارد. نگرانی از پس لرزه‌هایی که هر آن ممکن است کارت را تمام کند و پایانی دردناک برای زندگی‌ات باشد

تفاوت نگاه اسلام به زن از نقاط قوت و از جمله موضوعاتی است که دست ما را برای مطالبه از غرب در حوزه زنان باز می‌گذارد. اسلام نگاهی انسانی به زن و مرد دارد و از این منظر هیچ تفاوتی میان آن‌ها قائل نیست. اما در عین حال خلقت زن و مرد با هم تفاوت‌هایی دارد و زن و مرد مکمل یکدیگرند.