ایران در دوره معاصر همواره در برابر فشار‌های خارجی آسیب‌پذیری بالایی داشته است و در اصل، با هرگونه تهدید دشمن، ترتیباتی ظالمانه بر ایران تحمیل شده و خواسته موردنظر دشمن در ایران محقق شده است؛ از جدایی بخش‌هایی از سرزمین ایران تا جابه‌جایی سلسله‌ها و حکومت‌ها، نقض استقلال و حاکمیت ملی، مشکلات اقتصادی و قحطی.
در واقع، تجربه‌های متعدد تاریخی گویای ضعف ایران در حراست از استقلال و حاکمیت خود است. به‌عنوان مثال، می‌توان به کنفرانس تهران در سال ۱۳۲۲ اشاره کرد که در آن سران متفقین بدون اطلاع دولت وقت ایران، وارد تهران شده و مقامات ایران نه‌تنها اجازه شرکت در کنفرانسی را نداشتند که قرار بود درباره سرنوشت ایران (با توجه به اشغال ایران از سوی متفقین) در آن بحث شود، حتی از محتوای مذاکرات سران متفقین هم اطلاعی نداشتند. با این حال، هرچند در این کنفرانس مقرر شد که متفقین نیرو‌های خود را حداکثر شش ماه پس از پایان جنگ دوم جهانی از ایران خارج کنند، شوروی با تمسک به بهانه‌های مختلف از قبول این امتناع کرد.
با این حال، این روند پس از پیروزی انقلاب اسلامی دگرگون شد، به‌گونه‌ای که در هشت سال دفاع مقدس، اولین جنگی که بعد از تحمیل ترکمنچای ایران از آن سربلند بیرون آمد، ذره‌ای از خاک ایران جدا نشد و هیچ مفاد استعماری بر ایران تحمیل نشد. در برهه‌های بعدی، با مقاومت جانانه ایران، تحریم‌های ظالمانه ضدایرانی نتوانست ایران را در برابر فشار‌های خارجی وادار به تسلیم کند و در ادامه، فشار‌های جامع و حداکثری و جنگ ترکیبی جبهه دشمنان نیز نتوانست نتایج مشابه تاریخ معاصر در ایران را تکرار کند. در دو جنگ تحمیلی اخیر نیز ایران با مقاومت بی‌نظیر خود ماشین نظامی دشمن را در حالی متوقف کرده که دشمن امریکایی – صهیونیستی سودای تسلط آنی بر ایران را در سر داشت و تصور می‌کرد که با توجه به برتری‌های ظاهری خود می‌تواند در یک بازه زمانی کوتاه‌مدت کار ایران را یکسره کند. با این حال، ایران با مقاومت بی‌مثال خود در حالی توانسته بزرگ‌ترین ماشین نظامی تاریخ بشر را متوقف کند و بلکه بر آن غلبه یابد که سال‌ها تحت تحریم‌های فلج‌کننده زیست کرده است و اتفاقاً تصور دشمن هم آن بود که فشار‌های تحریمی و جنگ ترکیبی به‌اندازه کافی ایران را از درون در آستانه انفجار قرار داده است و با یک ضربه از خارج می‌توان کار ایران را تمام کرد.
نتیجه این استحکام‌بخشی به ساخت درونی قدرت، تقویت ضریب مقاومت و عقب راندن دشمن آن است که هم‌اکنون برخلاف برهه‌های مشابه در دوره معاصر، نه ایران از موضع ضعف در میز مذاکرات ظاهر می‌شود و نه احدی می‌تواند شرایط خود را بر ایران تحمیل کند و اساساً این ایران است که بابت تأمین شروطش در مذاکرات، طرف مقابل را در معرض فشار قرار داده است. به عبارت دقیق‌تر، ایران در حالی به این حد از قدرت و صلابت رسیده است که در پرونده‌های مشابه در دوره معاصر از قبیل آنچه در بالا به آن اشاره شد و موارد دیگری همچون قضیه جدایی هرات از ایران، اخراج مورگان شوستر از ایران، وقایع تلخ جنگ دوم جهانی و سرنگونی دولت دکتر مصدق همواره در موقعیت آسیب‌پذیری بوده، وجه‌المصالحه قدرت‌های بزرگ قرار گرفته و در موقعیتی نبود که درباره کم و کیف حق و حقوقش قادر به مقاومت و پافشاری باشد. آنچه اکنون در ایران حاصل شده، ریشه در جوانه‌هایی قدرتی دارد که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی روییدن گرفته و اکنون به درختی تناور تبدیل شده که با اتکا به آن ایران از انفعال تاریخی خارج شده و به قدرتی مؤثر در تعیین معادلات ژئوپلیتیک قدرت در عصر حاضر تبدیل شده است.
